Білім алушыларды қорытынды аттестаттау - білім алушылардың тиісті білім деңгейінің мемлекеттік жалпыға міндетті стандартында көзделген оқу пәндерінің көлемін меңгеру дәрежесін айқындау мақсатында жүргізілетін рәсім.
ҚОРЫТЫНДЫ АТТЕСТАТТАУ НЫСАНДАРЫ
Негізгі орта, жалпы орта білім берудің жалпы білім беретін оқу бағдарламаларын игеру білім алушыларды міндетті қорытынды аттестаттаумен аяқталады және нысанда жүргізіледі:
1) 9-сынып білім алушыларына арналған қорытынды емтихандар;
2) 11-сынып оқушыларына арналған мемлекеттік бітіру емтихандары.
5-8, 10 сынып оқушылары үшін аралық аттестаттау қарастырылған. Қазақ тілі бойынша емтихан академиялық жылды негізгі орта (5-8 сыныптар), жалпы орта (10 сынып) деңгейінде аяқтаған кезде білім алушылардың қазақ тілінде оқытатын мектептерде "Қазақ тілі" пәні бойынша және орыс тілінде оқытатын мектептерде "Қазақ тілі мен әдебиеті" пәні бойынша бағдарламалардың мазмұнын меңгеруін бағалау мақсатында өткізіледі. МЖМБС сәйкес жазбаша және ауызша нысанда (тыңдау (тыңдау), сөйлеу, оқу, жазу).
Қорытынды аттестаттауға МЖМБС талаптарына сәйкес үлгілік оқу бағдарламаларын меңгерген 9, 11 сынып оқушылары жіберіледі.
Негізгі орта білім берудің жалпы білім беретін оқу бағдарламаларын меңгерген 9-сынып оқушылары төрт емтихан тапсырады, олардың бірі - таңдау бойынша.
9-сынып оқушылары үшін қорытынды аттестаттау мынадай нысандарда жүргізіледі:
1) эссе нысанында орыс тілінен жазбаша емтихан;
2)Математика (Алгебра) бойынша жазбаша емтихан;
3) қазақ тілі мен әдебиеті бойынша жазбаша емтихан;
4) таңдау пәні бойынша жазбаша емтихан (физика, химия, биология, география, геометрия, Қазақстан тарихы, дүниежүзілік тарих, әдебиет, шет тілі (ағылшын), информатика).
Жалпы орта білім берудің жалпы білім беретін оқу бағдарламаларын меңгерген 11-сынып оқушылары қорытынды аттестаттауды бес емтихан түрінде тапсырады, олардың бірі - таңдау бойынша.
11-сынып оқушылары үшін қорытынды аттестаттау мынадай нысандарда жүргізіледі:
1) орыс тілінен жазбаша емтихан;
2) алгебра және талдау принциптері бойынша жазбаша емтихан;
3) Қазақстан тарихы бойынша ауызша емтихан;
4) қазақ тілі мен әдебиеті бойынша жазбаша емтихан;
5) Таңдау пәні бойынша жазбаша емтихан (физика, химия, биология, география, геометрия, дүниежүзілік тарих, құқық негіздері, әдебиет, шет тілі (ағылшын), информатика).
ҚОРЫТЫНДЫ АТТЕСТАТТАУДЫ ӨТКІЗУ ТӘРТІБІ
9-сыныпта жазбаша жұмыстарды орындауға 2 астрономиялық сағат, математикаға (алгебраға)– 3 астрономиялық сағат бөлінеді. 11-сыныпта орыс тілінен жазбаша емтиханға 3 астрономиялық сағат, алгебра және талдау принциптері бойынша 5 астрономиялық сағат беріледі.
Қорытынды аттестаттаудан өтетін ерекше білім беру қажеттіліктері бар балалар үшін мектеп ұсынымдарына сәйкес білім алушыларды қорытынды аттестаттау жөніндегі емтихан комиссиясының шешіміне сәйкес емтихан тапсырған кезде қосымша уақыт беріледі.
Жазбаша емтихандар 9 және 11 сынып оқушылары бір-бірден отыратын кең сынып бөлмелерінде өткізіледі.
Жазбаша жұмыстарды орындау үшін білім алушыларға мектеп мөртабаны бар қағаз беріледі.
Орындалған жұмысты жобалармен бірге білім алушылар Комиссияға тапсырады.
Емтихан үшін бөлінген уақытта жұмысты аяқтамаған білім алушылар оны аяқталмай тапсырады.
Жазбаша емтиханды (диктанттан басқа) өткізу кезінде білім алушыға дәлелді себеппен сыныптан шығуға рұқсат етіледі. Бұл жағдайда ол емтихан жұмысында немесе тіркеу журналында студенттің емтиханға келмеу ұзақтығын белгілейтін Комиссия мүшесіне жұмысты тапсырады.
Жазбаша емтихан аяқталғаннан кейін Комиссия мүшелері жалпы орта білім туралы "Алтын белгі"аттестатын алуға үміткерлердің жұмыстарынан басқа, мектеп ғимаратында білім алушылардың жұмыстарын тексереді.
Тексерілмеген жұмыстар мектеп басшысына сақтауға тапсырылады. Тексеру кезінде қателер астын сызады. Жалпы орта білім беру курсына арналған эсседе қателер саны бөлек көрсетіледі.
"2" және "5" деп бағаланған математика (алгебра) бойынша жазбаша жұмыстарға мектеп комиссиясы Рецензиялар береді.
9 және 11 сыныптарда жұмыстар балл қою схемасына сәйкес тексеріледі.
Білім беру ұйымдарының барлық сыныптарында жазбаша емтихан жұмыстары таңғы 10: 00-де басталады.
9 және 11 сыныптарда пән бойынша қорытынды аттестаттау өткізілгеннен кейін Комиссия білім алушыларға балдар мен емтихан бағаларын қояды, оларды хаттамаға енгізеді.
Пәндер бойынша 9 және 11 сынып оқушыларын қорытынды аттестаттау нәтижелері балл түрінде журналға қойылады және емтихан балдарын емтихан бағасына ауыстыру шкаласы бойынша ауыстырылады.
Жазбаша өтініш негізінде білім алушы мектеп комиссиясы мүшесінің қатысуымен өзінің жазбаша жұмысын тексеру нәтижелерімен танысады.
Кезекті емтиханда "2" бағасын алған 9 және 11 сынып оқушылары келесі емтиханға жіберіледі.
9 және 11-сыныптарда пән бойынша қорытынды бағалар шығарылған кезде қорытынды баға емтихан нәтижелері (бес балдық шкала бойынша) және оқу жылындағы тоқсандық бағалар (бес балдық шкала бойынша) негізінде 30-дан 70-ке пайыздық арақатынаста қойылады. Қорытынды бағалауды дөңгелектеу ең жақын бүтінге жүргізіледі.
Егер 11-сыныптардағы білім алушылар инвариантты компоненттің тереңдетілген және стандартты деңгейлеріндегі пәндерді таңдамаса, жалпы орта білім туралы аттестатқа осы пәндер бойынша 9-сыныпқа қорытынды баға қойылады.
Жазбаша емтиханға қойылған бағамен келіспеген жағдайда білім алушы мектеп жанынан, "НЗМ", аудандық, қалалық білім бөлімдерінде, білім басқармаларында, сондай – ақ Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің (бұдан әрі-Министрлік) жанынан құрылған комиссияға емтихан бағасы жарияланғаннан кейін келесі күні сағат 13: 00-ге дейін апелляцияға өтініш береді) республикалық мектептердің білім алушылары үшін.
Апелляцияға өтінішті тиісті Комиссия тапсырмалардың мазмұны және/немесе техникалық себептер бойынша ғана қабылдайды және келіп түскен сәттен бастап 2 (екі) жұмыс күні ішінде қаралады.
Апелляциялық арызда баяндалған нақты фактілер қаралуға жатады. Нақты тапсырма бойынша дәлелді негізді (толық түсіндірмені) көрсетпей өтініштер қарауға жатпайды.
ЕМТИХАН МАТЕРИАЛДАРЫ
9 – сынып оқушыларына арналған емтихан материалдарын (тапсырмалар мен Балл қою схемаларын) облыстардың білім басқармалары әзірлейді, орта білім беру ұйымдарының 11-сынып оқушылары үшін "Назарбаев Зияткерлік мектептері" дербес білім беру ұйымы (бұдан әрі - "НЗМ"ДББҰ) әзірлейді.
Ұлттық тестілеу орталығы (бұдан әрі-ҰТО) "НЗМ" ДББҰ әзірлеген емтихан материалдарының мазмұнына тәуелсіз бағалау жүргізуді қамтамасыз етеді.
ҰТО емтихан материалдарының электрондық нұсқаларын қорғалған арналар арқылы білім басқармалары мен республикалық білім беру ұйымдарына жібереді.
Қорытынды аттестаттаудың мазмұны және күтілетін нәтижелер әрбір пән мен оқыту тілі бөлінісінде ерекшелікпен реттеледі.
ПӘНДЕР БОЙЫНША ҚАНАҒАТТАНАРЛЫҚСЫЗ БАҒАЛАР
Бір немесе екі пән бойынша жылдық қанағаттанарлықсыз бағалары бар 9 және 11 сынып оқушылары үшін (олар бойынша қорытынды аттестаттау жүргізілмейді) қорытынды аттестаттау басталғанға дейін осы пәндер бойынша оқу жылы үшін қосымша жиынтық бағалау жүргізіледі.
Бағаларды алу кезінде"3", "4", "5" оқу жылындағы қосымша жиынтық бағалау үшін қорытынды баға жылдық бағалаудың орташа арифметикалық мәні және оқу жылындағы жиынтық бағалау үшін ең жақын бүтінге дөңгелектей отырып қойылады.
Оқу жылы үшін қосымша жиынтық бағалау үшін "2" бағасын алған кезде 9-сынып оқушылары қорытынды аттестаттауға жіберілмейді және қайтадан оқу жылына қалады.
Оқу жылы үшін қосымша жиынтық бағалау үшін "2" бағасын алған кезде 11-сынып оқушылары қорытынды аттестаттауға жіберілмейді және анықтама алады.
Үш және одан да көп пәндер бойынша "2" бағасын алған кезде 9-сыныптың білім алушылары қорытынды аттестаттауға жіберілмейді және қайтадан оқу жылына қалады.
Үш және одан да көп пәндер бойынша "2" бағасын алған кезде 11-сынып оқушылары қорытынды аттестаттауға жіберілмейді және анықтама алады.
Бір және екі пән бойынша жылдық қанағаттанарлықсыз бағалары бар (олар бойынша қорытынды аттестаттау өткізілетін) 9 және 11 сынып оқушылары үшін қорытынды аттестаттау басталғанға дейін осы пәндер бойынша оқу жылы үшін қосымша жиынтық бағалау жүргізіледі.
Бағаларды алу кезінде"3", "4", "5" оқу жылы үшін қосымша жиынтық бағалау үшін қорытынды баға емтихан (бес балдық шкала бойынша) және оқу жылы үшін қосымша жиынтық бағалау (бес балдық шкала бойынша) нәтижелерінің негізінде 30-дан 70-ке пайыздық арақатынаста қойылады. Қорытынды бағалауды дөңгелектеу ең жақын бүтінге жүргізіледі.
Оқу жылы үшін қосымша жиынтық бағалау үшін "2" бағасын алған кезде 9-сынып оқушылары қорытынды аттестаттауға жіберілмейді, қайтадан оқу жылына қалады.
Оқу жылы үшін қосымша жиынтық бағалау үшін "2" бағасын алған кезде 11-сынып оқушылары қорытынды аттестаттауға жіберілмейді және анықтама алады.
Қорытынды аттестаттау нәтижелері бойынша:
1) 9 және 11-сыныптардың білім алушылары бір немесе екі пән бойынша қанағаттанарлықсыз баға алған кезде мектепте осы оқу пәндері бойынша емтихан нысанында қайта қорытынды аттестаттаудан өтуге жіберіледі;
2) 9-сыныптың білім алушылары үш және одан да көп пәндер бойынша қанағаттанарлықсыз баға алған кезде қайтадан оқу жылына қалады;
3) 11-сынып оқушысына үш және одан да көп пәндер бойынша қанағаттанарлықсыз баға алған кезде № 39 бұйрықпен бекітілген нысанға сәйкес білімін аяқтамаған адамдарға берілетін анықтама беріледі.
Келесі оқу жылының соңында № 39 бұйрықпен бекітілген нысанға сәйкес білімін аяқтамаған адамдарға берілетін анықтаманы алған білім алушы мектепте емтихан нысанында тиісті оқу пәндері бойынша қайта қорытынды аттестаттаудан өтеді.
